Kevers op een eiland

Op een groen eiland leven kevers. Ze hebben niet allemaal dezelfde kleur. Sommige kevers zijn groen. Andere zijn bruin. Weer andere zijn wit.

Een kever verandert nooit van kleur. De kleur die een kever bij de geboorte heeft, houdt hij zijn hele leven.

Opvallen is gevaarlijk

Een vogel zoekt kevers met zijn ogen. Op groen gras zie je een witte kever meteen. Een groene kever valt weg in de achtergrond. Dat noemen we camouflage.

Kevers die opvallen, worden vaker opgegeten. Kevers met camouflage leven vaker verder. Zij krijgen daardoor vaker jongen.

Jongen lijken op hun ouders

Jonge kevers hebben meestal dezelfde kleur als hun ouders. Als er veel groene kevers overblijven, worden er ook veel groene jongen geboren.

Zo verandert niet één kever, maar wel de hele groep. Dat heet natuurlijke selectie.

Drie eilanden, drie groepen

Een storm blaast kevers naar drie eilanden: een groen eiland, een bruin eiland en een wit eiland. De kevers kunnen niet meer bij elkaar. Dat heet isolatie.

In het echt waait zo'n storm niet netjes evenveel kevers van elke kleur naar elk eiland. In deze verkenning doen wij dat wel, met opzet: we zetten op elk eiland 12 groene, 12 bruine en 12 witte kevers. Dat is een experiment. Zo weet je zeker dat het verschil later door de kleur van de grond komt, en niet doordat een eiland toevallig meer witte kevers kreeg.

Op elk eiland helpt een andere kleur. Na heel veel generaties ziet elk eiland er anders uit:

• Op het groene eiland blijven vooral groene kevers over.
• Op het bruine eiland blijven vooral bruine kevers over.
• Op het witte eiland blijven vooral witte kevers over.

Zo ontstaat er biodiversiteit. Dat is niet alleen dat er veel verschillende planten en dieren bestaan. Het is ook de variatie binnen één soort: deze kevers horen allemaal bij dezelfde soort, maar de ene is groen, de andere bruin en de andere wit. Net dat verschil zie je hier.

Waarom biodiversiteit belangrijk is

De wereld blijft niet altijd hetzelfde. Het kan warmer of kouder worden. Gras kan verdorren. Er kan sneeuw vallen.

Als er dan nog kevers van een andere kleur leven, kan de groep meeveranderen. Die kevers krijgen jongen, en na veel generaties past de groep weer bij de nieuwe omgeving.

Maar een kleur die helemaal verdwenen is, komt niet meer terug. Dan kan de groep zich niet meer aanpassen. Daarom is het belangrijk dat er veel verschillende dieren en planten blijven bestaan.

Wat doe je in deze verkenning?

• Fase 1: je jaagt zelf, zoals een vogel. Een stopwatch telt zeven seconden af. Je tikt de kevers aan die je ziet. Pak je er geen tien, dan krijgt de vogel te weinig eten. Daarna toont de verkenning hoeveel kevers er echt zaten, en de overlevers krijgen jongen.
• Fase 2: het beeld zoomt uit. Nu zie je drie eilanden liggen: een groen, een bruin en een wit eiland. Een storm blaast kevers van het groene eiland naar de twee andere. Daardoor raken de kevers van elkaar gescheiden. Daarna zetten wij een eerlijk experiment op: op elk eiland precies 12 groene, 12 bruine en 12 witte kevers. Zo begint elk eiland gelijk en kan je eerlijk vergelijken.
• Fase 3: je speelt één, drie of tien generaties na elkaar. Onder of boven elk eiland staat een cijfervakje. Dat toont hoeveel kevers van elke kleur er nog leven.
• Fase 4: de wereld verandert. Een eiland verdort tot bruin, op een ander valt sneeuw, een derde dooit en wordt groen. Welk eiland welke kant opgaat, verschilt per keer. De kevers veranderen niet mee: wie eerst wegviel in de achtergrond, valt nu op. Speel opnieuw generaties en kijk welke groep nog kan volgen.

Let op: een kever verandert nooit van kleur. Niet in fase 1, niet na duizenden generaties. Wat verandert, is hoeveel kevers van elke kleur er zijn.

Moeilijke woorden

• Camouflage: een kleur of patroon waardoor een dier wegvalt in zijn omgeving.
• Generatie: alle jongen die samen geboren worden. Hun jongen zijn de volgende generatie.
• Natuurlijke selectie: dieren die beter wegvallen in hun omgeving, krijgen vaker jongen. Daardoor verandert de groep.
• Isolatie: dieren zitten van elkaar gescheiden, bijvoorbeeld op eilanden. Ze kunnen niet meer bij elkaar komen.
• Biodiversiteit: alle verschillen tussen levende wezens. Dat zijn de vele soorten planten en dieren op aarde, én de verschillen binnen één soort, zoals kevers van dezelfde soort in drie kleuren.